چه آینده ای در انتظار نفت ایران خواهد بود؟ | بامداد | پایگاه خبری تحلیلی بامداد | یاداشت
: مسیر شما
تیتر یک چه آینده ای در انتظار نفت ایران خواهد بود؟

چه آینده ای در انتظار نفت ایران خواهد بود؟

بامداد/سرنوشت نفت ایران همچنان در هاله ای از ابهام قرار دارد، اگرچه تحلیلگران معتقدند، خواب آشفته آمریکا برای به صفر رساندن صادرات نفت تعبیر نمی شود اما نمی توانیم چندان خوشبین باشیم زیرا هنوز به روشنی مشخص نیست که چه آینده ای در انتظار این پاشنه آشیل و یا چشم اسفندیار اقتصاد خواهد بود. کابوسی به نام نفت، اقتصاد ایران را تحت الشعاع قرار داده و حالا در ۱۳ آبان ماه؛ با آغاز دور دوم تحریم های آمریکا، قرار است صادرات نفت سومین تولیدکننده اوپک به صفر برسد و در این مسیر ایالات متحده، تحریم‌های ثانویه را بر هر کشوری که خریدار نفت ماست، اعمال خواهد کرد.

عمده ترین خریداران نفت ایران
در این میان عمده ترین خریداران نفت خام ایران را چین، ایتالیا، کره جنوبی، هند و ترکیه تشکیل می دهند.
چین ۲۴ درصد از صادرات نفت ما را به عنوان بزرگترین وارد کننده به خود اختصاص داده است و پس از آن هند با ۱۸ درصد، کره جنوبی با ۱۴ درصد. ترکیه با ۹ درصد و ایتالیا با ۷ درصد از دیگر خریداران نفت کشورمان به شمار می روند و ظاهرا در شرایط فعلی برخی از خریداران نظیر کره جنوبی می خواهند مطابق میل ایالات متحده رفتار کنند.
خبرگزاری رویترز به نقل از شرکت ملی نفت کره جنوبی نوشت: «در ماه می ۲۰۱۸، کره جنوبی نزدیک به ۱۸۰ هزار بشکه نفت در روز وارد کرد که این رقم در مقایسه با واردات یک میلیون تنی سال گذشته افت محسوسی داشته است». ژاپن هم به عنوان چهارمین خریدار نفت ایران، می خواهد با تغییر طراحی پالایشگاه هایش نفت قطر را خریداری کند و سال ۲۰۱۷ نیز نفت ما تنها ۵/۵ درصد از کل صادرات نفتی این کشور را در برگرفته است.

گروگان گیری نفتی به سبک عربستان
اما پرسش این است که چه کشورهایی می توانند جای ایران را در بازار نفت بگیرند؟ آن طور که در خبرها آمده، آمریکا از برخی اعضای اوپک نظیر عربستان درخواست کرده است، میزان تولیدشان را روزانه به یک میلیون بشکه افزایش دهند و عربستان در کنار برخی تولیدکنندگان خلیج فارس حمایت خود را به منظور افزایش تولید از ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار بشکه اعلام کرده اند و همین مسئله باعث شد، حسین کاظم‌پور اردبیلی، نماینده ایران در سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک بگوید: این کشور بازار نفت ما را به «گروگان» گرفته است.
سید حمید حسینی، رئیس اتحادیه صارکنندگان فرآورده های نفت، گاز و پتروشیمی درباره گروگانگیری عربستان و حذف ایران در بازار نفت به رسالت می گوید: «عربستان و روسیه نمی توانند با تولید مازاد جای ایران را در این بازار وسیع بگیرند چرا که هنوز کشورهای عضو اوپک نتوانسته اند به توافق ۶ ماه پیش در زمینه بازگرداندن کاهش تولید به یک میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه دست یابند و همچنان کاهش تولید بیش از این میزان است. آنها به تازگی موافقت کردند، حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار بشکه ای که کمتر از توافق هست را به بازار برگردانند و اتفاقی که این روزها افتاده فقط برای پوشش آن ۹۰۰ هزار بشکه مازادی بوده که به خاطر خروج ونزوئلا، نیجریه و لیبی از بازار انجام گرفته است».
وی در توضیح سایر علت هایی که مانع جایگزینی نفت کشورمان خواهد شد، عنوان می کند: «نوع نفت خام هم مهم است در حال حاضر چندین پالایشگاه در مالزی و چین به بازار آمده اند که یک میلیون و صد هزار بشکه ظرفیت دارند. این ها عمدتا مصرف کننده نفتِ فوق سنگین ترش هستند و پالایشگاه هایشان به گونه ای طراحی شده که برای نفت سنگین ایران مناسب اند بنابراین این گونه نیست که دو کشور یاد شده به راحتی بتوانند نصف نفت ما را تحویل مشتری بدهند».
محمود خاقانی، مدیرکل سابق امور خزر و آسیای میانه وزارت نفت هم بر عدم تحقق این مسئله تاکید کرده و در گفت وگو با رسالت عنوان می کند: «اگر عربستان و روسیه ظرفیت اضافی برای تولید داشتند در نشست الجزیره تصمیم می گرفتند که ظرفیت خود را افزایش داده و جای ایران را پر کنند، پس نتیجه می گیریم که ظرفیت مازادی وجود ندارد و آمریکا می خواهد این کمبود را با نفت صادراتی خودش پر کند».
ایران به علت دارا بودن حدود ۹ درصد از ذخایر نفت جهان به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان این محصول شناخته می شود و حالا عربستان دندان خود را برای تصاحب بازار نفت ایران تیز کرده تا به این واسطه از کشور ما انتقام سیاسی و اقتصادی بگیرد اما صاحب نظران معتقدند این انتقام برای آل سعود گران تمام خواهد شد چرا که با کسری شدید بودجه مواجه است. پیش از این وزارت دارایی عربستان اعلام کرده بود که کسری بودجه این کشور در سه ماهه نخست سال ۲۰۱۸ بالغ بر ۹ میلیارد و ۱۵۰ میلیون دلار معادل ۳۴ میلیارد و ۳۰۰ میلیون ریال سعودی بوده است بنابراین افزایش تولید نفت با هدف کاهش قیمت، بودجه این کشور را بیش از بیش تحت فشاری مضاعف قرار می دهد، اگرچه آنها در کوتاه مدت می توانند خواسته آمریکایی ها را اجابت کرده و با سیاست های
ترامپ در زمینه افزایش تولید و کاهش قیمت ها همراه شوند ولی در بلند مدت به خاطر پایین بودن نرخ نفت خام، عملا حجم گسترده ای از درآمدهای این کشور به هدر می رود.

افزایش تقاضا برای خرید نفت ترش

برهمین اساس گفته های محسن قمصری، مدیر امور بین‌الملل شرکت ملی نفت یادآور نکات در خور تاملی است. وی با قاطعیت اعلام کرده است که عربستان سعودی نمی‌تواند جای نفت ایران را در بازار جهانی بگیرد زیرا عمده تولید نفت خام عربستان سعودی از نوع نفت سبک است، این در حالی است که تقاضا برای خرید نفت ترش و متوسط این روزها در بازار جهانی بالا است.
اما آلبرت بغزیان، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی معتقد است: هریک از کشورهای عربستان، روسیه و عراق می توانند سهمیه ایران را در بازار بپوشانند ولی نفت این سه کشور نمی تواند کیفیت طلای سیاه ایران را داشته باشد.
وی در گفت و گو با رسالت ضمن بیان اینکه مهمترین مشکل ما مربوط به حوزه تولید است، تصریح می کند: هیچ گاه در اوپک بر سر سهمیه خود چانه زنی نکرده ایم و به این خاطر تولید نفت ما منهای مصرف داخلی است و همیشه کمتر از سهمیه ای که باید تولید و صادر کرده ایم، این مسئله باعث شده کشورهای یاد شده به فکر افزایش ظرفیت تولید خود بیفتد هرچند که بعضی از پالایشگاه ها روی نفت ایران هماهنگ شده اند و مجبورند از نفت ما تغذیه کنند».
این نماینده مجلس باور دارد که «در کوتاه مدت بازار نفت دچار کمبود خواهد شد و در این زمینه باید واقعیت ها را پذیرفت و آنگاه تدبیر و چاره اندیشی کرد».

به هر روی باتوجه به دشمنی که عربستان با جمهوری اسلامی دارد، می توان فرضیه های متعددی را در این رابطه طرح کرد. شایع ترین فرضیه ارتقاء ظرفیت تولید توسط عربستان است و فرضیه دیگر اینکه در سیستم پالایشگاه هایی که با نفت ایران تنظیم شده اند، تغییراتی اعمال شود تا این جایگزینی امکان پذیر باشد اما فرضیه دیگری هم وجود دارد، اینکه روسیه نقش میانجی را ایفا کند. بغزیان تاکید می کند: «تنها کشوری که می تواند این قضیه را حل کند، روسیه است. عربستان و عراق ممکن است از فرصت فروش نفت بیشتر استفاده کنند ولی این روسیه است که می تواند این تعهد را عملی کرده و سر قول خود بایستد و سهمیه ایران را نپوشاند».

مطابق آمارها در حال حاضر صادرات نفت ایران روزانه ۲/۸ تا ۳ میلیون بشکه است، اگرچه عربستانی ها مدعی شده اند، ۱/۵ میلیون بشکه مازاد تولید دارند که این میزان با ۳۰۰ هزار بشکه مازاد روسیه به ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه می رسد اما با این وجود بازهم تقاضای بازار نفت جبران نمی شود و به طور تقریبی بالغ بر یک میلیون بشکه کمبود وجود دارد.
محمدعلی خطیبی، نماینده سابق ایران در اوپک در این باره به رسالت می گوید: «تهدیدهایی از سوی آمریکایی ها صورت پذیرفته اما حذف ایران از این بازار شدنی نیست و در بلندمدت ظرفیت مازادی وجود ندارد، البته ممکن است در کوتاه مدت از ذخایر استراتژیک خود برداشت کنند که آن وقت آسیب پذیری شان بالا خواهد رفت و آن ذخایر استراتژیک هم حداکثر برای ۳۰ روز کافی است».

با استناد به سخنان یاد شده و اظهارات کارشناسان حوزه نفت و انرژی می توان با صراحت به صفر رساندن صادرات نفت کشورمان را امری غیرممکن دانست. در حال حاضر گفتمان غالب این است که ایرانی ها به رغم فشار و جبر آمریکایی ها در نهایت می توانند یک میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه نفت را روزانه به فروش برساند.

حمید حسینی اذعان می کند: «ترامپ می داند این مسئله شوخی است، زیرا نه بازار جهانی نفت اجازه می دهد و نه کشورهایی مثل ترکیه و هند حاضرند این همراهی را با آمریکایی ها داشته باشند. آمار سپتامبر نشان داده که ایران روزانه یک میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه صادرات نفت انجام داده است اما این را هم باید مورد تاکید قرار داد که اگر سهم ما در بازار نفت بیش از این بود نمی توانستند

ما را به راحتی تحریم کنند».

آلبرت بغزیان هم تاکید می کند:«به صفر رسیدن صادرات امکان پذیر نیست و فعلا در حد حرف و تهدید است. چون خریدارهای ما مشخص هستند و اعلام کرده اند که آمادگی دارند نفت ایران را بخرند».
وی سیاست رئیس جمهور آمریکا را مبتنی بر تهدید و فشار و سرانجام عقب نشینی خریداران نفت ایران می داند. نکته دیگری که در صحبت های این نماینده مجلس برجسته به نظر می رسد، جمله ای است که بارها از زبان مسئولان تکرار شده، اینکه؛ «میزان فروش ما به شدت کاهش پیدا کند. اما می توانیم خارج از سوئیفت و نقل و انتقال ارزی نفت را بفروشیم و این صفر شدن عملا اتفاق نمی افتد مسلما میزان فروش کم می شود چون برخی از کشورها خیلی زود خود را باخته اند و نمی خواهند ریسک کنند».

محمود خاقانی هم در تحقق این مسئله که ترامپ بتواند صادرات نفت ایران را قطع کند، دچار تردید است. وی می گوید: « کارشناسان اروپا و آمریکا به این نتیجه رسیده اند که ترامپ برای پیشبرد تهدیدهایی که به عمل آورده با مشکلات جدی در درون دولت آمریکا و اروپا و آسیا مواجه خواهد شد بنابراین صادرات نفت ایران به صفر نخواهد رسید».

محمدعلی خطیبی نیز در واکنش به این مسئله عنوان می کند: « این طور نیست که همه کشورهای جهان منتظر باشند رئیس جمهور آمریکا لب تر کند تا مطیع او باشند، در گذشته هم با وجود تحریم ها و سرمایه گذاری های گسترده در زمینه جایگزین کردن نفت کشورمان، عملا کاری از پیش نبردند». به نظر می رسد این امر بازی سیاسی است که آمریکا و عربستان به راه انداخته اند تا ایران را منزوی کنند اما این انزوا به ضرر خود آنهاست زیرا در حال حاضر قیمت نفت روی کانال ۸۰ تا ۹۰ دلار است و پیش بینی می شود از مرز ۱۰۰ دلار عبور کند.
رویترز به نقل از یک منبع آگاه فاش کرده است: «دونالد ترامپ اوپک را مسئول بالا رفتن قیمت نفت می‌داند و از این کارتل خواسته تا پیش از ۶ نوامبر و برگزاری انتخابات کنگره در آمریکا قیمت را کاهش دهند».
حمید حسینی می گوید: «این مسئله به ضرر همه کشورهاست از سوی دیگر اگر نفت به کانال صد دلار برسد، ما با فروش یک میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه می توانیم همان درآمد دو میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه نفت خام را داشته باشیم».
محمد علی خطیبی هم معتقد است: «با افزایش قیمت ها درآمد ما در این حوزه چندان تغییر نمی کند و اگر دو میلیون بشکه با قیمت۷۰ دلار بفروشیم، سود می بریم. البته این نقطه ضعف ماست که درآمد کشورمان وابسته به نفت است و ای کاش این وابستگی وجود نداشت تا پیش از تحریم ها، خودمان صادراتمان را قطع می کردیم».

منبع:رسالت


شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است -
آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد -

بامداد | سایت خبری تحلیلی بامداد | اخبار روز، سرگرمی ، اخبار فرهنگ و هنر، اخبار اقتصادی، انتخابات 96 ، کاندیدای ریاست جمهوری 96 ، اخبارتئاتر و سینما ، اخبار اجتماعی