ابهام درمورد بند T توافق هسته ای ایران | بامداد | پایگاه خبری تحلیلی بامداد | سیاسی ایران
: مسیر شما
سیاسی ایران ابهام درمورد بند T توافق هسته ای ایران

ابهام درمورد بند T توافق هسته ای ایران

بامداد\ حدود یک ماه پس از سفر نماینده امریکا در سازمان ملل به وین، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌گوید که آژانس در خصوص بند «T» توافق هسته‌ای ایران و ۱+۵ ابهام دارد و خواستار شفاف‌سازی کمیسیون برجام در خصوص این بند شده است. روسیه بازرسی‌های مربوط به این بند را در حوزه صلاحیت‌های آژانس نمی‌داند ولی امریکایی‌ها اصرار دارند که آژانس با استناد به این بند می‌تواند از مراکز نظامی ایران بازرسی کند.
یوکیو آمانو، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که چند هفته قبل یک بار دیگر پایبندی ایران به برجام را تأیید کرد، گفته که درباره بند «T» برجام ابهام دارد؛ موضوعی که به نظر می‌رسد مسیر دولت ترامپ برای اعلام پایبند نبودن ایران به برجام را هموار می‌کند. در حالی که منتقدان توافق هسته‌ای طی دو سال گذشته بارها تفسیر‌پذیری گسترده این توافق را یکی از چالش‌های جدی آن خوانده‌اند، حالا به نظر می‌رسد این چالش بیش از هر زمان دیگری خود‌نمایی می‌کند.

مقام‌های دولت امریکا اوایل مرداد‌ماه ۱۳۹۶ به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفته بودند که امریکا برای محک زدن توافق هسته‌ای، به دنبال بازرسی از آن چیزی است که امریکایی‌ها آن را بازرسی از تأسیسات نظامی «مشکوک» در ایران می‌خوانند. نیکی هیلی، نماینده امریکا در سازمان ملل متحد، نیز اوایل شهریورماه در سفر به وین که در آن با یوکیو آمانو ملاقات کرد، گفت که آژانس بایستی از سایت‌های اعلام‌نشده و سایت‌های نظامی ایران بازدید کند. مقام‌های آژانس چند روز بعد، هرچند در موضع‌گیری‌های غیررسمی، در گفت‌وگو با رویترز این درخواست دولت امریکا را رد کردند ولی حالا یوکیو آمانو خواستار شفاف‌سازی بر سر این موضوع شده است.

توصیه‌های مناقشه‌برانگیز
ظاهراً انگشت گذاشتن روی بند‌های مناقشه‌برانگیز و تفسیرپذیر برجام، یکی از توصیه‌های مخالفان برجام در واشنگتن به ترامپ برای به چالش کشیدن این توافق است. «مارک فیتزپاتریک»، دیپلمات کهنه‌کار امریکایی ماه قبل در یادداشتی به طور تلویحی از دولت امریکا خواسته بود که روی بند «T» متمرکز شود و نوشته بود: «برجام، حاوی یک محدودیت مهم (برای ایران) است که از تمامی توافق‌های غیراشاعه‌ای فراتر می‌رود، از این لحاظ که چهار نوع فعالیت‌ تحقیقاتی را که می‌تواند به ساخت وسیله انفجاری هسته‌ای منجر شود، ممنوع می‌کند.» او با اشاره به اینکه این محدودیت‌ها در بند «T» ضمیمه اول برجام مندرج شده‌اند، گفته بود که هنوز مشخص نیست که راستی‌آزمایی درباره محدودیت‌ها چگونه باید انجام شود و عده‌ای از منتقدان می‌گویند که تنها با اجازه دسترسی به سایت‌های نظامی ایران است که می‌توان آنها را راستی‌آزمایی کرد. در بند «T» ضمیمه اول برجام، «فعالیت‌هایی که می‌تواند در طراحی و توسعه یک وسیله انفجاری هسته‌ای نقش داشته باشد» ممنوع شده‌ ولی اینکه چه مرجعی می‌تواند بر این ممنوعیت نظارت کند، مبهم است. رویترز می‌‌گوید که در توافق هسته‌ای ایران، درباره اینکه راستی‌آزمایی از بند مشهور به بند «T» باید چگونه انجام شود، هیچ توضیحی داده نشده و نامی از آژانس به‌عنوان نهاد مسئول راستی‌آزمایی و نظارت آن آورده نشده است، به همین دلیل، روسیه می‌گوید راستی‌آزمایی از این بند در حیطه وظایف آژانس نیست، در حالی که قدرت‌های غربی و آژانس با این موضع روسیه مخالفند. به همین دلیل، آمانو در مصاحبه‌ای با رویترز در پاسخ به این سؤال که آیا آژانس از ابزارهای لازم برای راستی‌آزمایی از این بند برخوردار است، گفت: «ابزارهای ما محدود هستند، به‌عنوان مثال، در بخش‌های دیگر ایران به ارائه بیانیه‌، قرار دادن فعالیت‌های خود تحت پادمان‌های آژانس یا اعطای دسترسی به ما متعهد شده است. اما در بند «T» من نشانه‌ای (از چنین تعهداتی) نمی‌بینم.» مدیرکل آژانس گفته امیدوار است طرف‌های برجام در نشست‌های کمیسیون مشترک که برای بحث درباره مسائل پیرامون این توافق برگزار می‌شود، درباره این بند شفاف‌سازی کنند. وی تصریح کرد که تعریف روشن‌تر شرایط و از جمله فناوری‌هایی که بایستی برای راستی‌آزمایی از این بند مورد استفاده قرار گیرند، مفید خواهد بود. آمانو گفت: «روشن‌سازی بیشتر، مؤثر خواهد بود. روسیه، دیدگاه متفاوتی دارد. آنها معتقدند که این در حیطه اختیارات آژانس نیست. دیگران نگاه متفاوتی دارند و رایزنی‌ها در این باره ادامه دارد.»

تضعیف مخالفان
هرچند آمانو دو هفته قبل پایبندی ایران را به برجام تأیید کرد و به تازگی هم گفته که دسترسی‌های «تکمیلی در ایران بدون مشکل انجام می‌شود و شمار دسترسی‌های ما بسیار بالا است» ولی به نظر می‌رسد او در روندی هرچند ناملموس در مسیری گام برمی‌دارد که دونالد ترامپ با استناد به آن می‌تواند در گزارش اواسط ماه اکتبر خود به کنگره، آن را مبنای عدم پایبندی ایران به برجام قرار دهد. در داخل امریکا، اختلافات در مورد پایبند نماندن دولت امریکا به برجام همچنان ادامه دارد. ژنرال «جوزف دانفورد»، رئیس ستاد مشترک ارتش امریکا، روز سه‌شنبه در کمیته نیروهای مسلح مجلس سنا تأکید کرد که ایران به توافق هسته‌ای با گروه ۱+۵ پایبند است و هرگونه تصمیم امریکا برای خروج از این توافق، می‌تواند بر تمایل سایر کشورها برای امضای توافق با واشنگتن تأثیر منفی بگذارد. دانفورد گفت: «ایران تعهدات خود را در چارچوب توافق هسته‌ای انجام می‌دهد، اما فعالیت‌های خود را در سایر زمینه‌ها افزایش داده است.» این در حالی است که جان بولتون در حساب توئیتری خود نوشت: «ایران به روشنی برجام را نقض می‌کند و ما حتی نمی‌دانیم فعالیت‌های هسته‌ای آنها در کجا صورت می‌گیرد. رئیس‌جمهور امریکا باید آن (برجام) را پاره کند.» در برآیند کلی، به نظر می‌رسد جایگاه کسانی که در داخل دولت امریکا از خروج امریکا از این توافق حمایت می‌کنند در حال تضعیف شدن است. در تازه‌ترین مورد، سناتور باب کورکر، یکی از طراحان اصلی تحریم‌های امریکا علیه ایران، سال ۲۰۱۸ بازنشسته می‌شود.


شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است -
آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد -

بامداد | سایت خبری تحلیلی بامداد | اخبار روز، سرگرمی ، اخبار فرهنگ و هنر، اخبار اقتصادی، انتخابات 96 ، کاندیدای ریاست جمهوری 96 ، اخبارتئاتر و سینما ، اخبار اجتماعی